De Verborgen Zone
De Hypnerotomachia van Ashok Bhalotra. Kunst in Kattenbroek.
een film van Maartje Seyferth & Victor Nieuwenhuijs producent: Moskito Film
De Verborgen Zone is een film van Victor Nieuwenhuijs en Maartje Seyferth naar aanleiding van het stedebouwkundig project Kattenbroek van de architect Ashok Bhalotra in de gemeente Amersfoort. Aan de hand van de Hypnerotomachia Poliphiti - Poliphilo's Droom geeft de film een beeld van de wijze waarop dit project gestalte krijgt, vanaf het eerste idee tot de uiteindelijke realisatie. Daarnaast maakt de film zélf ook deel uit van het project, het is één van de artistieke kunstwerken die behoren tot de Verborgen Zone.
De droom van Poliphilo, een vertelling uit de vroege Renaissance, geschreven door de Venetiaanse monnik Francesco Colonna, zal als een rode draad door de film lopen. Het is een allegorie op de levensloop van de mens, waarin de hoofdfiguur Poliphilo verzeild raakt in een droomwereld vol uitzonderlijke architectonische bouwwerken en wonderbaarlijke avonturen beleeft. Het verhaal zit vol sensualiteit en is bovenal een ode aan de rijkdom van de fantasie. Tenslotte vindt Poliphilo zijn ideale geliefde.
Zo zal ook het verhaal in de film verteld worden: als een speurtocht naar de geliefde, naar het onbekende en volmaakte, een tocht naar de Verborgen Zone, zoals architect Bhalotra voor ogen heeft gestaan, toen hij zijn ideeën lanceerde. Bij het maken van een film moet men steeds de keuze maken tussen wat men wèl en wat men niet laat zien. Ook in die zin is film een spel tussen droom en werkelijkheid, verfilming is vervreemding.
In voorgaande films hebben Victor Nieuwenhuijs en Maartje Seyferth al hun voorliefde betuigd voor het associatief of vervreemdend in beeld brengen van de werkelijkheid. Zij zullen zeker ook nu niet nalaten van deze film een ode te maken aan hun en ons aller creatieve fantasie.
Deze site neemt u mee op een denkbeeldige wandeling langs de toekomstige kunsttoepassingen in de Verborgen Zone, het sluitstuk van Kattenbroek.
In korte tijd is Kattenbroek uitgegroeid tot een begrip op het gebied van stedebouw en architectuur. Van meet af aan stond vast dat de wijk meer moest zijn dan een goed georganiseerde functionele structuur. Er moest plaats komen voor emotie, herinnering en bespiegeling. Bij het ontwerpen van Kattenbroek is uitgegaan van thema's: 'de ontdekking van het nieuwe', 'het onbekende versus geborgenheid' en 'thuis voelen versus reizen'. Het resultaat is een wijk met een grote variatie aan woningen, die doen denken aan kastelen, kasbah's en ruïnes, woningen met wintertuinen of gebouwd over water. Ook bestaande boerderijen zijn in de plannen opgenomen. De variatie komt verder tot uitdrukking in een groot aantal oorspronkelijke en toegevoegde landschappelijke elementen: bos, heuvel, riviertjes, moeras, boomgaard enz.. Niet in de laatste plaats zal beeldende kunst het gezicht van Kattenbroek mede gaan bepalen.
De Verborgen Zone - één van de hoofdelementen van de wijk - is de plaats waar de kunsttoepassingen worden geconcentreerd. Het is een tachtig meter brede strook van ca. 1,5 km lang in noord-zuid richting. Ze wordt begrensd door -water en stadsmuren. Deze stadsmuren bestaan voornamelijk uit 'muurhuizen', naar het ontwerp van het Buro Kuiper Compagnons in Rotterdam, dat het stedebouwkundig plan voor heel Kattenbroek ontwikkelde. Naast ruim 250 -woningen komen er twee basisscholen, twee sporthallen, en andere sociaal-culturele voorzieningen. De Verborgen Zone is niet alleen de afronding, maar door haar uitzonderlijke karakter ook één van de meest beeldbepalende elementen van de hele wijk. De Verborgen Zone staat voor avontuur, ontdekking en mysterie. In de groenvoorzieningen is gewerkt vanuit het thema 'lente', dat wordt benadrukt door bloesemdragende beplanting en boomgaarden. Hier zullen de bewoners elkaar ontmoeten; ze kunnen zich er ontspannen en zij komen in aanraking met beeldende kunst als een vast onderdeel van het dagelijkse leven.
Waarom Kunst in de Verborgen Zone ?
Hoe maken we het wonen (de stad) tot een feest, een feest van Zon, een feest van Regen en van
mooie Luchten...... ' (Gerrit Rietveld)
Ashok Bhalotra, de stedebouwkundige die de grote lijnen van Kattenbroek heeft vormgegeven, heeft vanaf het begin dat hij zijn plannen voor de -wijk maakte, betoogd dat de beeldende kunst een dialoog zou moeten aangaan met het ontwikkelingsplan. Hem stond (en staat) daarbij voor ogen dat stedebouw niet alleen moet worden bepaald door de wetten van de markteconomie maar ook door de culturele waarde van het bouwen. "De beeldende kunst zou zo noch gebonden noch autonoom, maar bevrijdend moeten functioneren; een symbiose tussen architectuur, stedebouw, landschap, kunst en bewoners (beschouwers) tot stand brengen, traditionele grenzen vervagend, doorbrekend." Dit schrijft Bhalotra als toelichting op de inzet van beeldende kunst in Kattenbroek. Kunst in de stad wordt niet gepresenteerd zoals in het museum of de galerie, maar in relatie tot de gebouwde omgeving.
Als gemeenschappelijk uitgangspunt voor ontwerpers van de Verborgen Zone en kunstenaars werd De droom van Poliphilo gekozen. Dit boek, waarop hierna uitgebreid wordt ingegaan, dateert uit 1499 en beschrijft een avontuurlijke wandeling. Poliphilo onderneemt in het verhaal een zoektocht naar de wijsheid; het verhaal is een allegorie op het leven, in de vorm van een -wandeling door een tuin. Met dit verhaal in het achterhoofd zijn plannen gemaakt die de Verborgen Zone tot de schatkamer van Kattenbroek moeten maken; een plek waar verlangens over architectuur, stedebouw, landschap en kunst tot uitdrukking komen.
Workshop
Voor de wandeling door de Verborgen
Zone werden naast de reeds aanwezige ontwerpers, 18 kunstenaars uit binnen- en buitenland uitgenodigd. Tijdens een driedaagse workshop in juni 1992 werd door de deelnemers onder leiding van Ashok Bhalotra gediscussieerd, geschetst en ontworpen om 'de droom', de -wandeling, te beleven en te verbeelden.
Aanvankelijk heerste er verwarring onder de deelnemers: het was ongewoon om deze vrijheid, bevrijding te hanteren. Aan het einde van de workshop was de sfeer euforisch, en tintelend van optimisme. De samensmelting van programma, symboliek, techniek, emotie, kennis en betekenis had gestalte gekregen. Het resultaat van deze 'samenzwering' werd in september 1992 bekroond met een tentoonstelling in De Zonnehof, centrum voor beeldende kunst (ontworpen door Gerrit Rietveld), waar kunstenaars, architecten en stedebouwkundig ontwerpers hun schetsontwerpen presenteerden aan de Amersfoortse bevolking en bewoners van Kattenbroek.
Nu, twee jaar later, zijn vrijwel alle plannen omgezet in een definitief ontwerp. Nu is het moment aangebroken waarop de droom werkelijkheid moet worden.